Thông tư 53/2026/TT-NHNN của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, có hiệu lực từ ngày 15/11/2026, sẽ tác động đáng kể đến cách các ngân hàng và tổ chức tài chính ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong các giao dịch tự động. Người dùng cần nắm rõ các quy định mới này, đặc biệt là các ngưỡng giao dịch được AI đánh giá là rủi ro cao, để bảo vệ tài khoản và quyền lợi của mình.
Các Điểm Chính Cần Lưu Ý
- Thông tư 53/2026/TT-NHNN có hiệu lực từ 15/11/2026, quy định về an toàn và quản lý rủi ro AI trong ngành ngân hàng.
- Giao dịch cá nhân từ 10 triệu đồng/lần hoặc tổng 20 triệu đồng/ngày do AI thực hiện được coi là rủi ro cao.
- AI không thay thế trách nhiệm của con người; ngân hàng vẫn chịu trách nhiệm cuối cùng.
- Khách hàng cần thỏa thuận rõ ràng với ngân hàng về phạm vi và hạn mức giao dịch tự động của AI.
- Người dùng có quyền giám sát, tạm dừng hoặc hủy quyền cho AI thực hiện giao dịch.
Thông tư 53/2026/TT-NHNN: Khung Pháp Lý Mới Cho AI Ngân Hàng
Thông tư 53/2026/TT-NHNN được ban hành nhằm cụ thể hóa Luật Trí tuệ nhân tạo và các văn bản hướng dẫn liên quan, thiết lập một khuôn khổ thống nhất để quản lý rủi ro phát sinh từ việc ứng dụng AI trong ngành ngân hàng. Các tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài, tổ chức cung ứng dịch vụ trung gian thanh toán và các đơn vị khác trong ngành sẽ phải tuân thủ các quy định này.
Mục tiêu chính của Thông tư là đảm bảo an toàn, bảo mật dữ liệu và quản lý hiệu quả các rủi ro mô hình khi AI được triển khai rộng rãi trong các nghiệp vụ như chấm điểm tín dụng, thẩm định cho vay, phát hiện gian lận thanh toán, tư vấn tự động và định danh khách hàng điện tử (eKYC).
Ngưỡng Giao Dịch Rủi Ro Cao Do AI Thực Hiện
Một trong những điểm cốt lõi của Thông tư 53 là việc phân loại các giao dịch tự động do AI thực hiện dựa trên mức độ rủi ro. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến người dùng cá nhân và tổ chức có giao dịch giá trị lớn.
Đối với Khách hàng Cá nhân
- Hệ thống AI tự động thực hiện giao dịch thanh toán có giá trị lớn hơn 10 triệu đồng/giao dịch sẽ được xác định là có rủi ro cao.
- Tổng giá trị giao dịch trong một ngày đối với một khách hàng do hệ thống AI tự động thực hiện lớn hơn 20 triệu đồng cũng thuộc nhóm rủi ro cao.
Đối với Khách hàng Tổ chức
- Giao dịch trên 50 triệu đồng/giao dịch do AI thực hiện được coi là rủi ro cao.
- Tổng giá trị giao dịch trong ngày trên 100 triệu đồng do AI thực hiện cũng thuộc nhóm rủi ro cao.
Ngoài ra, hệ thống AI tự động đề xuất quyết định cấp tín dụng từ 50 triệu đồng trở lên cũng thuộc nhóm rủi ro cao, đòi hỏi các biện pháp kiểm soát và giám sát chặt chẽ hơn từ phía ngân hàng.
Trách Nhiệm Của Con Người và Quyền Lợi Khách Hàng
Thông tư 53 nhấn mạnh nguyên tắc quan trọng: AI không thay thế thẩm quyền và trách nhiệm của con người. Các đơn vị cung cấp dịch vụ vẫn phải chịu trách nhiệm trước pháp luật và khách hàng đối với mọi quyết định do AI đưa ra hoặc hỗ trợ đưa ra. Điều này đảm bảo rằng luôn có một cá nhân hoặc tổ chức chịu trách nhiệm cuối cùng, không để AI hoạt động một cách độc lập hoàn toàn.
Để AI có thể tự động thực hiện giao dịch thanh toán, ngân hàng và khách hàng phải có thỏa thuận trước. Thỏa thuận này cần xác định rõ phạm vi, hạn mức, thời hạn hiệu lực và đặc biệt là quyền chấm dứt thỏa thuận của khách hàng. Điều này trao quyền chủ động cho người dùng trong việc kiểm soát các hoạt động của AI trên tài khoản của mình.
Tổng giá trị giao dịch trong một ngày do AI tự động thực hiện cũng có hạn mức cụ thể: không được vượt quá 100 triệu đồng đối với khách hàng cá nhân và 500 triệu đồng đối với khách hàng tổ chức. Đây là một biện pháp nhằm hạn chế rủi ro tiềm ẩn từ các giao dịch tự động quy mô lớn.
Giám Sát, Can Thiệp và Thông Báo
Hệ thống AI phải được thiết kế để đảm bảo khả năng giám sát và can thiệp của con người, phù hợp với mức độ rủi ro của từng loại giao dịch. Khách hàng phải được cung cấp công cụ để chủ động tạm dừng hoặc hủy quyền cho AI tự động thực hiện giao dịch bất cứ lúc nào. Điều này giúp người dùng duy trì quyền kiểm soát tối đa đối với tài chính của mình.
Bên cạnh đó, ngân hàng có trách nhiệm thông báo rõ ràng cho khách hàng biết khi họ đang tương tác với AI. Khi có yêu cầu, ngân hàng cũng phải giải thích các quyết định tự động do AI đưa ra. Sự minh bạch này là cần thiết để xây dựng niềm tin và giúp khách hàng hiểu rõ hơn về cách thức hoạt động của các hệ thống AI.
Lời Khuyên Cho Người Dùng
Với sự ra đời của Thông tư 53/2026/TT-NHNN, người dùng cần chủ động hơn trong việc quản lý các giao dịch trực tuyến và tương tác với hệ thống ngân hàng có ứng dụng AI. Hãy tìm hiểu kỹ các điều khoản thỏa thuận với ngân hàng về việc cho phép AI tự động thực hiện giao dịch để nắm rõ quyền và trách nhiệm của mình.
Luôn cảnh giác với các rủi ro tiềm ẩn liên quan đến an ninh mạng và an toàn dữ liệu khi tương tác với các hệ thống AI. Thường xuyên kiểm tra và giám sát các giao dịch tự động do AI thực hiện để phát hiện sớm các bất thường. Nếu có bất kỳ thắc mắc hoặc không đồng ý với quyết định của AI, hãy liên hệ ngay với ngân hàng để được hỗ trợ và giải thích.
Tác Động Đến Người Dùng Thường Xuyên Giao Dịch Trực Tuyến
Thông tư 53/2026/TT-NHNN sẽ có tác động đáng kể đến những người thường xuyên thực hiện các giao dịch trực tuyến, đặc biệt là những giao dịch có giá trị lớn. Các ngưỡng rủi ro cao từ 10 triệu đồng đối với giao dịch cá nhân sẽ khiến hệ thống AI của ngân hàng chú ý hơn đến các hoạt động này. Điều này có thể dẫn đến việc tăng cường các bước xác minh hoặc yêu cầu phê duyệt thủ công trong một số trường hợp, nhằm đảm bảo an toàn và tuân thủ quy định.
Người dùng cần chuẩn bị tinh thần cho việc có thể phải cung cấp thêm thông tin hoặc thực hiện các bước xác thực bổ sung khi giao dịch vượt ngưỡng quy định. Đồng thời, việc nắm rõ quyền được yêu cầu giải thích các quyết định của AI sẽ giúp người dùng chủ động hơn trong việc bảo vệ quyền lợi của mình. Các ngân hàng cũng sẽ phải đầu tư vào công nghệ và quy trình để đảm bảo tuân thủ Thông tư, đồng thời vẫn duy trì trải nghiệm thuận tiện cho khách hàng.
Tài liệu tham khảo
Anh em chiến hữu sẵn sàng vào kèo Hồ Sơ 188?
Thưởng nạp đầu 100% lên 6.888.000đ + 150 vòng quay miễn phí. Nạp MoMo dưới 60 giây.
▶ Đăng ký Hồ Sơ 188 ngay